Anubiasy w akwarium – klasyka dla początkujących i nie tylko

Anubiasy należą do najpopularniejszych roślin akwariowych. Są odporne, wolno rosną, dobrze znoszą słabsze oświetlenie i nie wymagają podawania CO2. To właśnie dlatego często trafiają do akwariów początkujących, ale równie dobrze sprawdzają się w dojrzałych, spokojnie prowadzonych zbiornikach roślinnych, akwariach z pielęgnicami, zbrojnikami czy aranżacjach typu blackwater.

Botanicznie anubiasy należą do rodziny obrazkowatych, czyli Araceae, a rodzaj Anubias pochodzi z tropikalnej Afryki. W akwariach najczęściej spotykamy jednak nie tyle „dziką” formę, ile odmiany i kultywary Anubias barteri, różniące się wielkością, kształtem liści i tempem wzrostu.

Anubias barteri – najważniejszy anubias w akwarystyce

Najbardziej rozpoznawalnym gatunkiem jest Anubias barteri. Jest to roślina błotna o grubym, płożącym kłączu i twardych, skórzastych liściach. W naturze często rośnie przy zacienionych brzegach strumieni, na kamieniach, korzeniach lub wilgotnym podłożu. Może rosnąć nad wodą, częściowo pod wodą, a w akwarium dobrze przystosowuje się do stałego zanurzenia.

W akwarystyce ceniony jest przede wszystkim za odporność. Anubias barteri dobrze znosi wodę miękką i twardą, nie potrzebuje mocnego światła i rośnie nawet tam, gdzie delikatniejsze rośliny sobie nie radzą. Jego słabą stroną jest powolne tempo wzrostu. Nowe liście pojawiają się powoli, ale są trwałe i mogą długo zdobić akwarium. Co ciekawe, dobrze traktowany anubias może zakwitnąć, przyozdabiając nasz zbiornik ciekawym, białym kwiatem.

Wygląd anubiasów

Anubiasy mają mięsiste, ciemnozielone liście wyrastające z kłącza. U Anubias barteri var. barteri liście są dość duże, skórzaste, lancetowate do szerokojajowatych, zwykle ciemnozielone. U odmiany nana są znacznie mniejsze i bardziej zwarte. U odmian takich jak coffeefolia liście mają charakterystycznie pofalowaną, „żebrowaną” powierzchnię, a młode przyrosty mogą być brązowoczerwone.

Właśnie ta różnorodność sprawia, że anubiasy można dopasować do różnych miejsc w akwarium. Większe formy nadają się na środkowy i tylny plan, a drobne odmiany, takie jak nana, bonsai czy petite, można sadzić z przodu zbiornika, przy korzeniach, kamieniach albo na dekoracjach.

Warunki uprawy anubiasów

Anubiasy są roślinami łatwymi w uprawie. Najlepiej rosną w słabym lub umiarkowanym świetle. Zbyt mocne oświetlenie zwykle nie przyspiesza ich wzrostu w zauważalny sposób, za to może sprzyjać rozwojowi glonów na wolno rosnących liściach. Anubiasy znane są jako rośliny o niskim zapotrzebowaniu na CO2, więc odpada tutaj problematyczne nawożenie dwutlenkiem węgla; w akwarium high-tech anubiasy mogą wyglądać bardzo dobrze, ale nie potrzebują instalacji CO2 do prawidłowego wzrostu. Nawożenie również nie musi być intensywne. W zbiorniku z rybami często wystarczy standardowa, umiarkowana podaż składników odżywczych. W akwariach bardzo jałowych można stosować delikatne nawożenie do słupa wody, ale lepiej unikać przesady, bo przy wolnym wzroście roślin nadmiar światła i nawozów łatwo wykorzystują glony.

Optymalna temperatura dla najczęściej spotykanych odmian mieści się zwykle w zakresie około 22–28°C.

Jak sadzić anubiasy?

Najważniejsza zasada: nie zakopujemy kłącza.

Kłącze to gruby, poziomy „trzon”, z którego wyrastają liście i korzenie. Jeżeli zostanie przykryte żwirem lub piaskiem, może zacząć gnić. Anubiasy najlepiej przywiązać do korzenia, kamienia albo innej dekoracji. Można użyć cienkiej żyłki, nici bawełnianej, specjalnego kleju akwarystycznego albo po prostu wcisnąć korzenie w szczelinę dekoracji.

Jeśli sadzimy anubiasa w podłożu, przysypujemy tylko korzenie. Kłącze musi pozostać nad powierzchnią! To jeden z najczęstszych błędów przy tej roślinie.

Najpopularniejsze odmiany anubiasów

Anubias barteri var. barteri

Anubias barteri var. barteri to większa, klasyczna forma anubiasa Bartera. Występuje ona w południowo-wschodniej Nigerii, Kamerunie i Gwinei Równikowej. Dorasta do około 40 cm, choć w akwariach zwykle rośnie wolno i długo utrzymuje zwartą formę.

To roślina bardzo dobra do spokojnych, mniej intensywnie oświetlonych zbiorników. Nadaje się do akwariów z większymi rybami, ponieważ ma sztywne, skórzaste liście, których wiele ryb nie niszczy tak łatwo jak delikatnych roślin łodygowych. Świetnie sprawdzi się także w akwarium z welonkami lub innymi rybami słynącymi z apetytu na rośliny. Szczególnie dobrze wygląda przy korzeniach i kamieniach.

Anubias barteri var. nana

Anubias barteri var. nana, czyli anubias Bartera odmiana niska, to prawdopodobnie najpopularniejszy anubias w akwariach. Ma niewielkie, ciemnozielone liście, rośnie bardzo wolno i osiąga zwykle około 5–15 cm wysokości.

To świetna roślina na pierwszy plan, do nanoakwariów, do obsadzania korzeni oraz kamieni. Dobrze znosi słabe i średnie światło, ale przy mocnym oświetleniu łatwo łapie glony. Nie wymaga CO2 ani żyznego podłoża i dobrze radzi sobie w różnych parametrach wody.

Anubias barteri var. angustifolia

Anubias barteri var. angustifolia, czyli odmiana wąskolistna, ma dłuższe i wyraźnie węższe liście niż typowe formy barteri. Jej występowanie potwierdzono w Gwinei, Liberii, Wybrzeżu Kości Słoniowej i Kamerunie.

W akwarium dorasta zwykle powyżej 10–15 cm, ale w sprzyjających warunkach może być wyższa. Nadaje się raczej na środkowy lub tylny plan. Wymagania ma podobne do innych anubiasów: umiarkowane światło, brak konieczności podawania CO2, spokojny wzrost i odporność na różne parametry wody.

Anubias barteri var. coffeefolia

Anubias barteri var. coffeefolia, czyli odmiana kawolistna, wyróżnia się pofałdowanymi liśćmi i brązowoczerwonymi młodymi przyrostami. To jedna z bardziej dekoracyjnych odmian. Jej naturalne występowanie nie jest znane.

Rośnie wolniej niż forma typowa, ale nie jest trudna. Najlepiej sadzić ją w miejscu, gdzie nie będzie narażona na bardzo mocne światło. Dobrze wygląda jako pojedynczy, wyraźny akcent na korzeniu lub kamieniu.

Odmiany miniaturowe: Bonsai, Petite i inne

W handlu spotyka się też miniaturowe anubiasy, np. Anubias barteri var. nana ‘Bonsai’ oraz Anubias ‘Petite’. To bardzo małe, wolno rosnące formy, dobre do nanoakwariów i precyzyjnych aranżacji. Odmiana ‘Bonsai’ ma karłowaty pokrój i warto mocować ją do kamieni lub korzeni, ponieważ przez swoje bardzo powolne tempo wzrostu łatwo może wizualnie „zginąć” w podłożu.

‘Anubias ‘Petite’ to forma, która pojawiła się w uprawie w singapurskiej firmie Oriental Aquarium. Roślina pozostaje bardzo niska, ma drobne liście i – podobnie jak inne anubiasy – nie lubi intensywnego światła.

Inne gatunki anubiasów

Poza grupą Anubias barteri w akwarystyce spotyka się także inne gatunki, m.in. Anubias afzelii, Anubias hastifolia, Anubias heterophylla, Anubias gigantea czy Anubias pynaertii. Nie wszystkie są jednak równie wygodne w typowym akwarium.

Dobrym przykładem jest Anubias hastifolia, czyli anubias włóczniolistny występujący m.in. w Ghanie, Nigerii, Kamerunie i Demokratycznej Republice Konga. Jest okazałą rośliną błotną, która tylko w ograniczonym stopniu nadaje się do stałej uprawy pod wodą. Lepiej sprawdza się w dużych paludariach, przy wysokiej wilgotności powietrza i umiarkowanym świetle.

Ciekawostki o anubiasach

Anubiasy często kwitną w akwarium. Ich kwiatostan przypomina kwiaty innych roślin obrazkowatych, z charakterystyczną kolbą i pochwą. Nie oznacza to jednak, że roślina łatwo rozmnoży się z nasion w akwarium. W praktyce anubiasy rozmnaża się najczęściej przez podział kłącza.

Ciekawa jest też zmienność odmian. W handlu spotyka się formy o liściach wąskich, pofałdowanych, karłowych, jasnozielonych, a nawet marmurkowych. Trzeba jednak pamiętać, że nie każda efektowna forma jest równie stabilna i zdrowa. W przypadku anubiasów najbezpieczniej wybierać rośliny o twardych, dobrze wybarwionych liściach i zdrowym, jędrnym kłączu.

Anubias to jedna z tych roślin, które wybaczają sporo błędów. Nie potrzebuje mocnego światła, CO2 ani specjalnego podłoża. Wystarczy nie zakopać kłącza, nie przesadzić z oświetleniem i dać mu czas. W zamian odwdzięcza się trwałymi, skórzastymi liśćmi i spokojnym, naturalnym wyglądem.

Najważniejszą zasadą uprawy anubiasa jest niezakopywanie kłącza. Można przysypać korzenie, ale samo kłącze powinno pozostać nad podłożem albo być przytwierdzone do korzenia, kamienia lub dekoracji. Przy zakopaniu kłącza roślina może zacząć gnić.