Czym jest filtr przelewowy w oczku wodnym?

Filtry, jak można się łatwo domyślić, filtrują, czyli oczyszczają wodę. Wspomagają walkę z
glonami i zapewniają cyrkulację wody w oczku. Ze względu na sposób działania filtry
dzielimy na filtry przelewowe i filtry ciśnieniowe. W filtrach ciśnieniowych woda cały czas
znajduje się pod ciśnieniem, z przelewowych wypływa pod wpływem grawitacji.


Czym są filtry przelewowe?

Filtry przelewowe to zbiorniki podzielone na komory, w których znajdują się wkłady
filtracyjne. W większych filtrach zamiast jednego stosuje się kilka zbiorników
przeznaczonych na różne media filtracyjne. Woda z oczka pompowana jest do pierwszej
części filtra, dalej przepływa przez wkłady filtracyjne, a po oczyszczeniu swobodnie spływa
do oczka za sprawą przyciągania ziemskiego. Wkłady, nazywane także mediami, możemy
podzielić na mechaniczne, chemiczne i biologiczne. Sekcja mechaniczna odpowiedzialna
jest za zatrzymanie zanieczyszczeń widocznych gołym okiem. Wyłapuje osady, muł,
odchody ryb, szczątki roślin, resztki niezjedzonej karmy. Wkłady mechaniczne spełniają
swoje zadanie tylko, jeżeli są regularnie czyszczone. Zapchane wkłady zmniejszają
skuteczność filtracji i mogą doprowadzić do wycieku wody poza oczko. Najważniejszym
elementem filtra jest wkład biologiczny. Składa się z elementów, na których rozwijają się
bakterie nitryfikacyjne odpowiedzialne za cykl azotowy. Substancje organiczne w procesie
rozkładu przekształcane są przez bakterie Nitrosomonas wykorzystujące tlen. Azotany są
przyswajane przez rośliny i wykorzystywane jako nawóz. Dlatego tak ważne jest, aby w
samym oczku i jego otoczeniu nie zabrakło roślin. Wkłady chemiczne to substancje, których
zadaniem jest pochłanianie określonych związków. Stosuje się je czasowo, w celu poprawy
jakości wody.

Silne strony filtrów przelewowych

● dużo miejsca na wkłady
● możliwość zastosowania dowolnych i różnorodnych mediów filtracyjnych
● łatwa rozbudowa filtra o kolejne elementy
● pełna filtracja mechaniczna-biologiczna-chemiczna
● różne warianty złóż (zraszane, ruchome)

Słabe strony filtrów przelewowych

● konieczność usytuowania powyżej lustra wody
● trudność ukrycia w aranżacji oczka
● możliwość wycieku wody z oczka poprzez zatkany filtr
● częsty brak lampy UV
● brak systemu automatycznego płukania mediów

Czy filtr przelewowy jest dla mnie?

Wśród filtrów tego typu znajdziemy rozwiązania budżetowe i rozbudowane systemy
filtracyjne. Stosowane są w średnich i największych zbiornikach. Właścicieli dużego oczka,
ze sporą obsadą ryb ozdobnych, zainteresuje potężna filtracja biologiczna, jaką jest Bioklar.
Ogromną zaletą filtrów z tej linii jest prosty i szybki sposób czyszczenia. Przy częstych
zakwitach wody warto zaopatrzyć się w filtry Happet Bio-filtr i Tip Tach-5000 z wbudowaną
lampą UV-C. Jeżeli zależy nam na ukryciu filtra, wybierzemy Aquael Dekor, który pełni rolę
doniczki. Po odpowiednim obsadzeniu znika wśród zieleni. Filtry przelewowe nie nadają się
do napędzania kaskad i strumieni, więc w przypadku takiego projektu potrzebna będzie
osobna pompa lub zastosowanie filtra ciśnieniowego. Posiadacze oczka z takimi potrzebami
powinni dokładnie rozważyć zakupy, nikt bowiem nie chce gromadzić sprzętu w celu jego
posiadania. Filtr powinien spełniać oczekiwania właściciela.

Na co zwrócić uwagę przy zakupie filtra przelewowego?

Jeżeli uważasz, że filtr przelewowy jest dla Ciebie, dowiedz się, na co zwrócić uwagę
podczas wyboru tego urządzenia. Producenci filtrów podają objętość oczka, do jakiego
przeznaczony jest dany filtr. Obsada oczka może łatwo się powiększyć, dlatego warto
wybrać model nieco większy od zalecanego, aby mieć niewielki zapas. Duży filtr zapewnia
odpowiednią powierzchnię dla kolonii bakteryjnych. Filtry o dużej pojemności zalecane są w
oczkach z niewielką ilością roślin i przy dużym zagęszczeniu ryb. Istotnym elementem
filtracji jest odpowiednia pompa. Musi ona być dostosowana do wielkości filtra, tak żeby
zapewniała optymalny przepływ przez złoże biologiczne. Zbyt intensywny przepływ
ogranicza kontakt bakterii z wodą i zmniejsza skuteczność ich działania. Może także
prowadzić do szybkiego zapychania się filtra, a to oznacza częste prace serwisowe i
oczyszczenie wkładów. Szybkość przepływu uzależniona jest nie tylko od mocy pompy, ale
także od rodzaju i liczby wkładów filtracyjnych, ich zanieczyszczenia oraz wysokości, na
jakiej znajduje się filtr. Dlatego warto zastosować się do zaleceń producentów w tym
zakresie albo zakupić gotowy zestaw wyposażony w pompę.

Wkłady filtracyjne

Najczęściej stosowanymi wkładami mechanicznymi są gruboziarniste gąbki, łatwe w
czyszczeniu i niewpływające na odczyn wody. Włóknina to zwykle wkład kończący proces
filtracji mechanicznej lub filtr wstępny chroniący wkłady biologiczne przed zabrudzeniem.
Świetnie sprawdza się w obu przypadkach, wychwytując najdrobniejsze zanieczyszczenia.
Zwykle wymieniamy ją podczas czyszczenia filtra.
Pewnego rodzaju połączeniem gąbki i włókniny są maty japońskie. Powstają one po
sprasowaniu sztywnych włókien poliestrowych, znanych z doskonałych właściwości
filtracyjnych. Stosowane są głównie do filtracji mechanicznej, ale dzięki porowatej strukturze
zapewniają odpowiednie miejsce również dla bakterii nitryfikacyjnych. Łatwo się je płucze i
są bezpieczne dla zwierząt i roślin wodnych. Działają całkowicie zanurzone i w filtrach
zraszanych. Złoża biologiczne to starannie dobrane surowce o porowatej strukturze,
ceramiczne lub z tworzyw sztucznych. Kształt i powierzchnia tego typu wkładów nie są
przypadkowe, bowiem zostały szczegółowo dobrane na podstawie badań laboratoryjnych.
Porowata struktura, którą widzimy na niektórych rodzajach kształtek, to tylko czubek góry
lodowej. Kluczem do sukcesu filtracji biologicznej są niewidoczne gołym okiem mikropory.
Wiemy, że im większa powierzchnia wkładu, tym więcej miejsca dla bakterii i skuteczniejsza
filtracja. Nie warto stosować zamienników typu peszel, który nie został zaprojektowany do
pracy pod wodą, nie posiada odpowiedniej struktury i może szkodliwie wpływać na
organizmy wodne.

Do wkładów pochodzenia naturalnego zaliczamy lawę, wkłady ceramiczne, zeolit, pochodne
torfu, aquarock. Z tworzywa sztucznego wykonuje się biokulki, biobale, kaldnes, maty
japońskie i gąbki. W jednym filtrze możemy zastosować jednocześnie kilka wymienionych
wyżej wkładów biologicznych. Znanym od lat wkładem chemicznym jest węgiel aktywny,
który wiąże szkodliwe związki zawarte w wodzie. Usuwa metale ciężkie, chlor i pozostałości
leków używanych podczas leczenia ryb i krystalizuje wodę. Jest to wkład jednorazowy
usuwany z filtra, gdy spełni swoje zadanie. Zeolit wiąże amoniak i jony amonowe, usuwa
fenole oraz metale ciężkie, klaruje wodę i utrzymuje substancje organiczne na niskim
poziomie. Trudno wyczerpująco opisać wszystkie dostępne wkłady chemiczne, które są
odpowiedzią na plagi pojawiające się okresowo w oczkach wodnych.

Lampa UV

Uzupełnieniem filtracji biologicznej jest lampa UV. Niektóre filtry zostały w nią wyposażone
fabrycznie, w innych możemy ją zamontować, a naprawdę warto. Promieniowanie
ultrafioletowe UV-C jest szeroko stosowane do usuwania drobnoustrojów. W oczku wodnym
służy do eliminacji zmętnienia spowodowanego obecnością glonów i pierwotniaków. Dzięki
swoim właściwościom bakterio- i wirusobójczym zwalcza patogeny zagrażające
mieszkańcom oczka. Lampa UV działa miejscowo i w przeciwieństwie do środków
chemicznych nie ma szkodliwego wpływu na bakterie nitryfikacyjne zamieszkujące wewnątrz
filtra. A bez bakterii nie mamy filtracji biologicznej, która utrzymuje przy życiu cały ekosystem
oczka wodnego.

Bakterie i jeszcze raz bakteria

Na podstawie badań prowadzonych przez mikrobiologów wiemy, że bakterie dla
prawidłowego rozwoju potrzebują odpowiednich siedlisk. Stosujemy wkłady biologiczne, aby
wyhodować jak najwięcej pożytecznych bakterii i ograniczyć lub zahamować rozwój bakterii
chorobotwórczych. Uruchamiając filtr, stosujemy startery biologiczne, np. EcoGerm Starter
czy Tetra FilterZym. Są to specjalnie wyselekcjonowane szczepy bakterii dostosowane do
warunków panujących w oczkach wodnych. Startery przyspieszają dojrzewanie filtra i
hamują namnażanie się niepożądanych bakterii. Ponieważ oczko wodne to zamknięty
ekosystem, należy przy każdej podmianie wody uzupełniać dawkę pożytecznych bakterii
filtrujących. Niestety kilkugodzinny brak prądu, chlorowana woda oraz środki chemiczne,
przypadkowo dodane do zbiornika, mogą zniszczyć kolonię pożytecznych bakterii.
Ale mikroby uczestniczące w filtracji to nie tylko te osiadłe w filtrze. Ogromną pomocą dla
systemu filtracji są bakterie „odmulające”. Stosowanie takich preparatów jak EcoGerm
Ponds skutecznie redukuje ilość szlamu i mułu, a tym samym zapobiega nadmiernemu
zapychaniu się wkładów w filtrze. Zwiększa przezroczystość wody, likwiduje nieprzyjemne
zapachy, redukuje nadmiar substancji biogennych takich jak azot czy fosfor. Ogranicza
przyrost glonów, zapobiega pojawieniu się sinic i poprawia kondycję całego ekosystemu.
Filtracja tak naprawdę oparta jest na działaniu bakterii. My o nie dbamy, a one odwdzięczają
się nam, oczyszczając oczko z toksyn. W tym artykule poruszyliśmy kwestie dotyczące
filtrów przelewowych. Jeżeli zdarzyło się tak, że nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania,
zadaj je w komentarzu, a my na nie odpowiemy, aktualizując artykuł..